Przyszłościowe kierunki studiów i zawody – co mówią dane
Redakcja Career Navigator · Aktualizacja:
Przyszłościowe kierunki studiów i zawody to temat, który wraca co roku, zwykle w formie list „najlepszych kierunków”. Zamiast kolejnej listy opinii pokazujemy, co mówią oficjalne dane o zapotrzebowaniu na pracowników, i wyjaśniamy, jak je czytać, żeby nie wyciągnąć zbyt prostych wniosków.
Czym jest Barometr zawodów
Barometr zawodów to badanie, które co roku przygotowuje prognozę zapotrzebowania na pracowników w poszczególnych zawodach. Prowadzą je urzędy pracy, a oceny powstają m.in. na podstawie wiedzy ekspertów z rynku pracy w powiatach. Każdy zawód dostaje jedną z ocen:
- deficytowy: pracodawcy mogą mieć trudność ze znalezieniem chętnych,
- zrównoważony: liczba ofert i kandydatów jest zbliżona,
- nadwyżkowy: kandydatów jest więcej niż ofert pracy.
Barometr nie mierzy zarobków ani tego, jak ciekawa jest praca. Odpowiada na jedno pytanie: czy w danym zawodzie łatwo będzie znaleźć pracę, a pracodawcom pracownika.
Wyniki Barometru są publikowane dla całego kraju, województw i powiatów. Ocena ogólnopolska jest uogólnieniem i może ukrywać duże różnice między regionami. Badanie dotyczy zawodów, a nie kierunków studiów, dlatego żeby powiązać je z kierunkami, musimy przypisać do każdego kierunku zawody, do których najczęściej prowadzi.
Jak powstało to zestawienie
Każdy kierunek w naszej bazie ma listę powiązanych zawodów według klasyfikacji ISCO-08. Dla każdego zawodu sprawdzamy ocenę z najnowszej edycji Barometru. Jeśli dla danego kodu nie ma oceny, korzystamy z oceny dla szerszej grupy zawodów. Następnie liczymy, ile zawodów danego kierunku ma każdą z ocen.
Przyszłościowe kierunki studiów w danych
Poniższa tabela łączy kierunki studiów z zawodami, do których te kierunki najczęściej prowadzą, i pokazuje, ile z tych zawodów ma w Barometrze ocenę ogólnopolską deficytową, zrównoważoną lub nadwyżkową. Tabela jest posortowana według liczby zawodów deficytowych. Przy kierunkach, dla których mamy osobną stronę, znajdziesz link do szczegółowych danych.
| Kierunek | Deficytowe | Zrównoważone | Zawody z oceną |
|---|---|---|---|
| Bezpieczeństwo, policja i wojsko | 2 | 0 | 2 z 2 |
| Medycyna | 2 | 0 | 2 z 2 |
| Pielęgniarstwo i położnictwo | 2 | 0 | 2 z 2 |
| Energetyka | 1 | 2 | 3 z 3 |
| Finanse, rachunkowość i bankowość | 1 | 2 | 3 z 3 |
| Pedagogika i nauczanie | 1 | 2 | 3 z 3 |
| Praca socjalna | 1 | 1 | 2 z 2 |
| Psychologia | 1 | 0 | 1 z 1 |
| Programowanie i inżynieria oprogramowania | 0 | 4 | 4 z 4 |
| Sztuki plastyczne, muzyka i teatr | 0 | 4 | 4 z 4 |
| Analiza danych i sztuczna inteligencja | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Budownictwo | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Cyberbezpieczeństwo i sieci komputerowe | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Elektronika, automatyka i robotyka | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Lotnictwo i inżynieria transportu | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Marketing, sprzedaż i e-commerce | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Turystyka, hotelarstwo i gastronomia | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Zarządzanie i przedsiębiorczość | 0 | 3 | 3 z 3 |
| Administracja i stosunki międzynarodowe | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Architektura i urbanistyka | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Biotechnologia i nauki biologiczne | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Chemia i inżynieria chemiczna | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Dziennikarstwo i komunikacja | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Ekonomia i analityka biznesowa | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Geodezja, geografia i GIS | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Historia, filozofia i kulturoznawstwo | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Inżynieria materiałowa i górnictwo | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Logistyka i transport | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Matematyka i fizyka | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Mechanika, budowa maszyn i mechatronika | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Ochrona i inżynieria środowiska | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Prawo | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Projektowanie graficzne, UX/UI i wzornictwo | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Rolnictwo i technologia żywności | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Wychowanie fizyczne i sport | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Zarządzanie zasobami ludzkimi | 0 | 2 | 2 z 2 |
| Analityka medyczna | 0 | 1 | 1 z 1 |
| Farmacja | 0 | 1 | 1 z 1 |
| Filologia i tłumaczenia | 0 | 1 | 1 z 1 |
| Fizjoterapia | 0 | 1 | 1 z 1 |
| Stomatologia | 0 | 1 | 1 z 1 |
| Weterynaria | 0 | 1 | 1 z 1 |
Zawody deficytowe, które nie wymagają studiów, opisujemy w przewodniku Liceum, technikum czy szkoła branżowa?
Deficyt nie oznacza automatycznie wysokich zarobków
To najczęstsze nieporozumienie. Zawód może być deficytowy, bo jest w nim mało chętnych z powodu trudnych warunków pracy, zmian lub niskich płac. Może też być deficytowy dlatego, że wymaga długiego i wymagającego przygotowania. Z kolei zawód zrównoważony może oferować bardzo dobre zarobki osobom z doświadczeniem.
Dlatego ocenę z Barometru warto zawsze czytać razem z danymi o zarobkach. Na stronach kierunków, np. informatyka, kierunek lekarski czy zarządzanie, pokazujemy obok siebie zarobki absolwentów, płace w zawodach i ocenę z Barometru.
Tabela obejmuje tylko kierunki studiów, bez ścieżek zawodowych. Jeśli kierunek ma w tabeli niewiele zawodów deficytowych, nie znaczy to, że absolwenci mają trudność ze znalezieniem pracy. Może to oznaczać, że w ich zawodach rynek jest raczej zrównoważony.
Różnice regionalne
Tabela pokazuje ocenę ogólnopolską. W poszczególnych województwach i powiatach sytuacja może wyglądać inaczej: zawód deficytowy w jednym regionie bywa zrównoważony w innym. Jeśli planujesz pracę w konkretnym miejscu, warto sprawdzić wyniki Barometru dla swojego regionu na oficjalnej stronie badania.
Jak czytać tę tabelę
- Jeden kierunek prowadzi do kilku zawodów, więc liczby w tabeli to liczba zawodów, a nie liczba miejsc pracy.
- Przypisanie zawodów do kierunków jest uproszczeniem: absolwenci pracują też w innych zawodach.
- Barometr to prognoza na najbliższy okres, a studia trwają kilka lat. Sytuacja może się do tego czasu zmienić.
- Część zawodów nie ma oceny, dlatego suma ocen może być mniejsza niż liczba zawodów przypisanych do kierunku.
Szczegóły dotyczące źródeł i sposobu łączenia danych opisujemy na stronie Metodologia i źródła danych.
Kierunek a zawód: luźniejszy związek, niż się wydaje
W wielu dziedzinach droga od kierunku do zawodu nie jest prosta. Absolwenci zarządzania pracują w bardzo różnych rolach, a do części zawodów prowadzi kilka różnych kierunków. Dlatego tabelę warto traktować jako wskazówkę, w jakie obszary rynku pracy prowadzi dany kierunek, a nie jako obietnicę konkretnej pracy. Ważne są też umiejętności, które zdobędziesz poza programem: praktyki, projekty, języki.
Co jeszcze sprawdzić poza Barometrem
- Zarobki i bezrobocie absolwentów rok po dyplomie z systemu ELA, które pokazujemy na stronach kierunków.
- Płace w zawodach według danych GUS.
- Opisy konkretnych stanowisk i ogłoszenia o pracę w miejscu, w którym chcesz mieszkać.
- Rozmowy z osobami, które pracują w danym zawodzie od kilku lat.
Każde z tych źródeł pokazuje inny fragment obrazu. Barometr mówi o zapotrzebowaniu, ELA o pierwszych latach po studiach, GUS o płacach w zawodach, a rozmowy z ludźmi o tym, jak praca wygląda na co dzień.
Ryzyko wyboru tylko według trendów
Dane o rynku pracy są cenne, ale nie powinny być jedynym kryterium. Kierunek wybrany wyłącznie dlatego, że „jest przyszłościowy”, może okazać się męczący, jeśli nie interesuje Cię jego treść. Kilka lat nauki bez motywacji to realne ryzyko rezygnacji. Poza tym prognozy na kilka lat do przodu zawsze są obarczone niepewnością.
Lepiej traktować dane jako filtr: najpierw zawęź listę do dziedzin, które pasują do Twoich zainteresowań i zdolności, a potem sprawdź, jak wyglądają dla nich perspektywy. Jeśli chcesz zacząć od pierwszego kroku, możesz zrobić darmowy test wstępny. Cały proces opisujemy w przewodniku Jak wybrać kierunek studiów?.
Dobrze jest też pomyśleć o umiejętnościach, które przydają się w wielu zawodach jednocześnie: pracy z danymi, językach obcych, komunikacji, rozwiązywaniu problemów. Kierunek, który je rozwija, daje więcej elastyczności, gdy rynek pracy się zmienia.
Zawody, w których brakuje pracowników, to nie tylko te wymagające studiów. Jeśli jesteś przed wyborem szkoły średniej, przeczytaj także Liceum, technikum czy szkoła branżowa?.
Sprawdź, co pasuje właśnie do Ciebie
Darmowy test wstępny zajmuje około 7 minut i pokazuje, jakie obszary studiów i pracy najlepiej pasują do Twoich zainteresowań.