Jak wybrać kierunek studiów? Przewodnik dla maturzysty
Redakcja Career Navigator · Aktualizacja:
Zastanawiasz się, jak wybrać kierunek studiów, i masz wrażenie, że wszyscy wokół już wiedzą, czego chcą? To bardzo częste uczucie i zwykle nieprawdziwe. Większość maturzystów waha się między kilkoma opcjami albo nie ma żadnej. Dobra wiadomość: tej decyzji nie musisz podejmować w jednym przebłysku. Możesz ją rozłożyć na kilka prostych kroków, a każdy z nich da Ci trochę więcej pewności.
Poniżej znajdziesz przewodnik krok po kroku: od zainteresowań, przez dane z rynku pracy, aż po plan B. Nie musisz przechodzić go w jeden wieczór. Wracaj do niego, kiedy pojawią się nowe pytania.
Jak wybrać kierunek studiów: zacznij od zainteresowań
Zainteresowania to dobry punkt wyjścia, bo to one sprawiają, że chce Ci się wracać do jakiegoś tematu, nawet kiedy robi się trudno. Nie chodzi tylko o ulubiony przedmiot w szkole. Pomyśl, czym zajmujesz się z własnej woli: co czytasz, oglądasz, o czym rozmawiasz ze znajomymi, przy jakich zadaniach tracisz poczucie czasu.
Pomocne bywa myślenie o rodzajach działań, a nie o konkretnych zawodach. Czy lubisz coś budować i naprawiać? Rozwiązywać zagadki i dociekać, jak coś działa? Tworzyć? Pomagać ludziom i z nimi rozmawiać? Przekonywać i organizować? A może porządkować informacje i dbać o szczegóły? Taki podział odpowiada modelowi RIASEC, który opisujemy w przewodniku Test predyspozycji zawodowych – jak działa i jak czytać wynik.
Zdolności a to, co o sobie myślisz
Drugi krok to uczciwe spojrzenie na zdolności. I tu czeka pułapka: obraz siebie nie zawsze zgadza się z tym, co naprawdę Ci wychodzi. Jedna słabsza ocena z matematyki potrafi na lata przekonać kogoś, że „nie jest ścisłowcem”, choć radzi sobie z logicznym myśleniem całkiem dobrze. Bywa też odwrotnie: lubisz jakiś przedmiot, ale zadania na wyższym poziomie sprawiają Ci dużo trudności.
Dlatego warto sprawdzać się w praktyce, a nie tylko w deklaracjach. Rozwiąż kilka zadań z poziomu rozszerzonego, spróbuj krótkiego kursu online z dziedziny, która Cię kusi, zapytaj nauczyciela, jak ocenia Twoje mocne strony. Zdolności i zainteresowania to dwie różne rzeczy. Najlepiej, gdy kierunek trafia w oba obszary jednocześnie.
Wartości i styl życia
Kierunek studiów prowadzi zwykle do określonego typu pracy, a praca to duża część codzienności. Zastanów się, co będzie dla Ciebie ważne za kilka lat:
- stabilność czy raczej zmienność i nowe wyzwania,
- praca z ludźmi czy w skupieniu, samodzielnie,
- możliwość pracy zdalnej, w dużym mieście albo blisko domu,
- poczucie sensu i wpływu, poziom zarobków, czas wolny.
Nie ma tu dobrych i złych odpowiedzi. Chodzi o to, żeby nie wybrać kierunku, który prowadzi do życia, jakiego wcale nie chcesz. Pomyśl też o samych studiach: ile lat trwają, czy wymagają przeprowadzki, jak wygląda tygodniowy plan zajęć.
Sprawdź dane z rynku pracy
Kiedy masz już kilka kierunków na liście, zajrzyj do danych. W Poradniku zebraliśmy oficjalne liczby dla kilku popularnych kierunków: informatyka, psychologia, zarządzanie, prawo i kierunek lekarski. Zobaczysz tam, ile zarabiają absolwenci rok po dyplomie, jak często są bez pracy i jakie zawody są z danym kierunkiem związane.
Czytaj te liczby ostrożnie. Dane z systemu ELA obejmują tylko absolwentów, którzy pojawiają się w polskich rejestrach ubezpieczeń społecznych, i pokazują wynagrodzenia brutto. Zarobki mocno różnią się między miastami i uczelniami, a pierwszy rok po studiach to dopiero początek kariery. Szczegóły opisujemy na stronie Metodologia i źródła danych. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie brakuje pracowników, przeczytaj Przyszłościowe kierunki studiów i zawody – co mówią dane.
Przeczytaj opis kierunku i listę przedmiotów
Ten sam kierunek na dwóch uczelniach może wyglądać zupełnie inaczej. Nazwa to tylko etykieta, prawdziwa treść jest w programie studiów. Na stronie uczelni zwykle znajdziesz plan studiów lub sylabusy, czyli listę przedmiotów na kolejnych semestrach.
Na co zwrócić uwagę w programie
- Ile jest matematyki, statystyki, języków obcych.
- Jaki jest udział zajęć praktycznych, projektów i praktyk.
- Jakie są specjalności i od którego roku się je wybiera.
- Czy to studia pierwszego stopnia, czy jednolite magisterskie.
Przeczytaj nazwy przedmiotów z pierwszego roku i zapytaj siebie: czy chcę się tego uczyć przez najbliższe miesiące? Taki test często mówi więcej niż ogólny opis kierunku.
Studia stacjonarne czy niestacjonarne
Przy okazji sprawdź formę studiów. Studia stacjonarne zwykle odbywają się w tygodniu i na uczelniach publicznych są dla większości studentów bezpłatne. Niestacjonarne zwykle odbywają się w weekendy lub wieczorami i są płatne, ale pozwalają łączyć naukę z pracą. Wysokość opłat i zasady ich pobierania podaje każda uczelnia, więc sprawdzaj je bezpośrednio u źródła.
Zwróć też uwagę na to, czy kierunek kończy się tytułem licencjata, inżyniera, czy magistra. Od tego zależy, jak długo będziesz studiować i czy po pierwszym stopniu możesz zmienić specjalizację na drugim.
Dni otwarte i rozmowy ze studentami
Uczelnie zwykle organizują dni otwarte, wykłady dla kandydatów i spotkania online. Warto z nich skorzystać, ale jeszcze cenniejsza bywa zwykła rozmowa ze studentem drugiego lub trzeciego roku. Zapytaj, co go zaskoczyło, jak wygląda zwykły tydzień, który przedmiot był najtrudniejszy i czy wybrałby ten kierunek ponownie. Studentów znajdziesz przez znajomych, samorząd studencki albo koła naukowe.
Rekrutacja: sprawdzaj źródła
Zasady przyjęć ustala każda uczelnia osobno w uchwale rekrutacyjnej. To tam sprawdzisz, które przedmioty maturalne się liczą i w jaki sposób. Nie opieraj się na forach ani na zasadach z poprzednich lat. Więcej o wyborze rozszerzeń piszemy w przewodniku Jakie przedmioty rozszerzone na maturze pod kierunek studiów?.
Jeśli chcesz uporządkować swoje zainteresowania przed tymi wszystkimi krokami, możesz zacząć od darmowego testu wstępnego. Wynik nie powie Ci, co masz studiować, ale pomoże zobaczyć, które obszary warto sprawdzić dokładniej.
Plan B
Plan B to nie porażka, tylko rozsądek. Wybierz co najmniej dwa lub trzy kierunki, które Cię interesują, i sprawdź, czy Twoje przedmioty maturalne pasują do nich wszystkich. Rozważ różne uczelnie i miasta, a także studia pierwszego stopnia jako wstęp do czegoś bardziej wyspecjalizowanego na drugim stopniu.
Warto też pomyśleć o tym, co zrobisz, jeśli nie dostaniesz się na wymarzony kierunek w pierwszym podejściu. Niektóre uczelnie prowadzą dodatkowe tury rekrutacji, a maturę z wybranego przedmiotu zwykle można poprawić w kolejnym roku. Rok przerwy, dobrze zaplanowany, też nie musi być stratą czasu.
Kiedy zmiana kierunku jest w porządku
Czasem dopiero na studiach okazuje się, że to nie to. Taka sytuacja jest częstsza, niż się wydaje, i nie świadczy o tym, że coś zrobiłeś źle. Zanim zrezygnujesz, odróżnij chwilowy kryzys (trudna sesja, jeden nielubiany przedmiot) od trwałego braku zainteresowania. Porozmawiaj z prowadzącymi, starszymi studentami albo z uczelnianym biurem karier.
Jeśli decyzja dojrzeje, sprawdź na uczelni, jakie są możliwości przeniesienia lub ponownej rekrutacji i co z zaliczonymi przedmiotami. Pierwszy rok, nawet na „niewłaściwym” kierunku, i tak daje Ci wiedzę o sobie, której wcześniej nie miałeś.
Sprawdź, co pasuje właśnie do Ciebie
Darmowy test wstępny zajmuje około 7 minut i pokazuje, jakie obszary studiów i pracy najlepiej pasują do Twoich zainteresowań.